باز مىفرمايد : « إِنَّ هذا لَهُوَ الْقَصَصُ الْحَقُّ حقّا كه داستان راست همين است » [ آل عمران / 62 ] يا اينكه مىفرمايد : « لَقَدْ كانَ فِي قَصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لِأُولِي الْأَلْبابِ ما كانَ حَدِيثاً يُفْتَرى وَ لكِنْ تَصْدِيقَ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَ تَفْصِيلَ كُلِّ شَيْءٍ وَ هُدىً وَ رَحْمَةً لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ به راستى كه در داستانشان عبرتى براى خردمندان است . [ قرآن ] سخنى نبود كه [ به دروغ ] بر بافته شده باشد . بلكه تصديق كنندهء كتابى است كه پيش از آن است و بيانگر هر چيزى و براى گروهى كه ايمان مىآورند [ مايهء ] هدايت و رحمت است » [ يوسف / 111 ] . در قرآن كريم افزون بر داستان دعوت يا جهاد در راه تبليغ رسالت ، قصّه‌هاى ديگرى نيز هست ، امّا منظور از همين قصّه‌ها نيز پند پذيرى انسان‌هاست نه بيان صرف اخبار و وقايع تاريخى . از جمله مىتوان از قصّه يوسف يا قصّه اسماعيل ، عليهما السلام ، ياد كرد ، قصّه يوسف ، داستان انسانى است كه در آغازين سال‌هاى كودكى خويش با آفت‌هاى طبيعت بشرى ، از رشك برادران گرفته تا گمراهى آن زن ، و تاريكى زندان ، تا مسؤوليت‌هاى حكومت و تدبير مصالح مردم در دشوارترين روزگار و در قحطسالى دست و پنجه نرم مىكند ؛ قصّه اسماعيل نيز اينچنين است ، وى نيز از دوران كودكى با همين تجارب انسانى روبه‌رو مىشود ، چنان كه غم غربت جداى از خويشاوندان و بدون ره توشه و آب را به خود مىبيند و شايد مهم تر از همهء اينها آن باشد كه تجارب انسانى خوى فداكارى ( از خود گذشتگى ) را براى او مقرر مىدارد ، چنان كه در دو راهى ميان نابخردى حاكم بر بيشتر جوامع شرق قديم ، كه از قربانى كردن بشريت ابايى نداشتند ، و انسانيّت پاكى كه از فدا كردن زندگى باكى ندارد ، امّا از قربانى كردن انسان بيزار است ، قرار مىگيرد ، آنگاه در حقّ اين پسر بچهء تك افتاده در دشتى بىكشت و زرع در كنار بيت الحرام چنين مقرر مىشود كه چنان امّت داراى قوم و قبيله‌ها به او منتسب باشند كه همواره در گذر زمان تاريخ‌هاى جهان به دست آنان دگرگون مىشود . « 1 » قصّه حضرت ابراهيم و موسى ، عليهما السلام ، از بارزترين و طولانىترين قصّه‌هاى قرآن كريم است كه داستان رسالت را در ميان ريشه‌دارترين تمدن بشرى ( يعنى مردم بين النهرين و مردمان وادى نيل ) بيان مىكند ، از اين روى اين قصّه‌ها از كامل‌ترين و رساترين قصّه‌ها از ميان قصه‌هاى پيامبران است ، چرا كه شورش و مبارزهء موجود در آن دو داستان بر ضدّ محو شدن /

--> ( 1 ) . عباس لعقاد ، الاسلام دعوة عالمية ، ص 218 - 219 ؛ اسرائيل ، « قصّة التضئيه البشريه » ، ص 207 - 209 ؛ قصّة يوسف فى مصر ، ص 225 - 245 .